“7244 Sayılı Yeni Koronavirüs (Covid-19) Salgınının Ekonomik ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” (“Torba Kanun”) 17 Nisan 2020 tarihli ve 31102 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Torba Kanun, yeni Koronavirüs (“Covid-19”) salgınının önlenmesi ve etkilerinin azaltılması amacıyla alınan tedbir ve önlemler doğrultusunda ekonomik, sosyal ve tıbbi alanlarda düzenlemeler içermektedir.

Torba Kanun, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarih itibariyle yürürlüğe girmiş olmakla birlikte bazı düzenlemelerin geçerlilik ve uygulama tarihleri geçmişe yönelik olup, bunlar da ilgili başlıklar altında ayrıca belirtilmiştir.

I. İş ve Sosyal Güvenlik Hukukuna ilişkin Düzenlemeler

Torba Kanun ile 4857 sayılı İş Kanunu’na (“İş Kanunu”) eklenen geçici 10. madde uyarınca;

  • İş Kanunu kapsamında olan veya olmayan her türlü işçinin iş veya hizmet sözleşmesi, Torba Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 3 (üç) ay süreyle işveren tarafından feshedilemeyecektir (“Fesih Yasağı”);
  • İş Kanunu madde 25./II’de düzenlenen, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebepler ile gerçekleştirilen haklı nedenle derhal fesih halleri, Fesih Yasağı’ndan müstesna tutulmuştur;
  • Bu düzenlemeye aykırı olarak iş sözleşmesini fesheden işveren veya işveren vekiline, sözleşmesi feshedilen her işçi için fiilin işlendiği tarihteki aylık brüt asgari ücret tutarında idari para cezası verilecektir.
  • Ancak bunun yanı sıra, işveren, söz konusu 3 (üç) aylık süre içerisinde işçiyi tamamen veya kısmen ücretsiz izne ayırabilecek ve ücretsiz izne ayrılma, işçiye geçerli sebebe dayanarak sözleşmeyi fesih hakkı vermeyecektir.
  • Cumhurbaşkanı, Fesih Yasağı süresini 6 (altı) aya kadar uzatabilecektir.

Torba Kanun uyarınca; 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’na eklenen geçici madde ile, aşağıdaki işçilere fesih yasağı süresince İşsizlik Sigortası Fonu’ndan her gün için 39,24 Türk Lirası nakdi ücret desteği verilecektir:

  • İş Kanunu’na eklenen geçici 10. madde çerçevesinde ücretsiz izne ayrılan ve kısa çalışma ödeneğinden yararlanamayan işçiler,
  • 15 Mart 2020 tarihinden sonra işten çıkarılmış olup, İş Kanunu’nun diğer hükümlerine göre işsizlik ödeneğinden istifade edemeyen, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı almayan işçiler.

Söz konusu nakdi ücret desteği; işçilerin ücretsiz izinde bulundukları veya işsiz kaldıkları süre kadar verilebilecek olup bu süre İş Kanunu’na ekleneceği belirtilen geçici 10. maddede yer alan fesih yapılamayacak süreyi aşamayacaktır. Ayrıca, yapılan ödemelerden damga vergisi hariç, herhangi bir kesinti yapılmayacaktır.

Bu düzenleme çerçevesinde; ücretsiz izne ayrılarak ücret desteğinden yararlanan işçinin, işveren tarafından fiilen çalıştırılmaya devam ettiğinin tespit edilmesi halinde bu şekilde çalıştırılan her işçi ve çalıştırıldığı her ay için ayrı ayrı olmak üzere; İş Kanunu’nda fiilin işlendiği tarihte belirtilen aylık brüt asgari ücret tutarında Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından idari para cezası uygulanacaktır ve ödenen nakdi ücret desteği ödeme tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte işverenden tahsil edilecektir.

Ek olarak; söz konusu nakdi ücret desteğinden yararlananlardan 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na (“5510 Sayılı Kanun”) göre genel sağlık sigortalısı veya genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi kapsamına girmeyenler, 5510 Sayılı Kanun kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılacak ve genel sağlık sigortasına ilişkin primleri İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanacaktır.

Covid-19 sebebiyle işverenlerin yaptıkları zorlayıcı sebep gerekçeli kısa çalışma başvuruları için, uygunluk tespitinin tamamlanması beklenmeksizin, işverenlerin beyanı doğrultusunda kısa çalışma ödemesi gerçekleştirilecektir. Bununla birlikte; işverenlerin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan fazla ve yersiz ödemelerin, yasal faizi ile birlikte işverenden tahsil edileceği düzenlenmektedir. Bu düzenleme, 29 Şubat 2020 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere Torba Kanun’un Resmi Gazete’de yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Ayrıca; 6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu kapsamında yetki tespitlerinin verilmesi, toplu iş sözleşmesinin yapılması, toplu iş uyuşmazlıklarının çözümü ile grev ve lokavta ilişkin süreçler, Torba Kanun’un Resmi Gazete’de yayımlanmasından (17 Nisan 2020) itibaren 3 (üç) ay süreyle durdurulmaktadır. Cumhurbaşkanı, söz konusu 3 (üç) aylık süreyi, bu sürenin bitiminden itibaren 3 (üç) aya kadar uzatabilecektir.

Son olarak, Torba Kanun ile 4688 Sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nda düzenlenen üye sayılarının tespitine hüküm şu şekilde değiştirilmektedir:

  • Kurumlarca gerçekleştirilecek üye sayısı tespitine ilişkin olarak 2020 yılı tespiti, 15 Temmuz 2020 tarihi esas alınarak gerçekleştirilecektir.
  • En geç 31 Temmuz 2020 tarihine kadar Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na gönderilecektir.
  • Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yapılacak tespit ise 15 Temmuz 2020 tarihi esas alınarak yapılacaktır ve Eylül ayının ilk haftasında Resmi Gazete’de yayımlanacaktır.
  • Cumhurbaşkanı, bu süreleri 15 Mayıs 2021 tarihine kadar uzatabilecektir. 

Torba Kanun ile 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu’nda yapılması planlanan değişiklik uyarınca; Covid-19 salgını kaynaklı zorlayıcı sebep gerekçesiyle, Torba Kanun’un Resmi Gazete’de yayımlanma tarihinden (17 Nisan 2020) itibaren 3 (üç) ay süreyle, bakım merkezlerinde veya hizmet alımı şeklinde bakım hizmeti sunulabilmesi ve bakım ücreti alabilme şartları altında düzenlenen ağır engellilik şartları ve gelir ölçütleri dikkate alınmadan bakım hizmetlerine ihtiyaç duyanlara ve yaşlılara bakım hizmeti verilebileceği ve bakım ücreti ödemesi yapılabileceği düzenlenmiştir. Ayrıca, Cumhurbaşkanı bu süreyi 1 (bir) yıla kadar uzatabilecektir.

II. Ticaret Hukukuna ilişkin Düzenlemeler

Torba Kanun uyarınca ihtiyatlılık politikası gereği olarak şirket kaynaklarının nakit kar dağıtımı yapılmak suretiyle azaltılmaması, şirketlerin mevcut özkaynak yapılarının korunması ve ilave finansman ihtiyacının doğmaması amacını taşıyan 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’na (TTK”) eklenen geçici 13ncü madde uyarınca:

  • Sermaye şirketlerinde 30 Eylül 2020 tarihine kadar dağıtabilecekleri nakit kar payı tutarı, 2019 yılı net dönem karının %25’ini aşamayacak ve genel kurulca yönetim kuruluna kar payı avansı dağıtımı yetkisi verilemeyecektir; geçmiş yıl karları ve serbest yedek akçeler dağıtıma konu edilemeyecektir.
  • Ayrıca, genel kurulca 2019 yılı hesap dönemine ilişkin kar payı dağıtımı kararı alınmış ancak henüz pay sahiplerine ödeme yapılmamışsa veya kısmi ödeme yapılmışsa 2019 yılı net dönem karının %25’ini aşan kısma ilişkin ödemeler, 30 Eylül 2020 tarihine kadar ertelenecektir.
  • Cumhurbaşkanı, belirtilen süreleri 3 (üç) ay uzatabilecek veya kısaltabilecektir.
  • Devlet, il özel idaresi, belediye, köy ile diğer kamu tüzel kişilerinin ve sermayesinin %50’sinden fazlası kamuya ait fonların, doğrudan veya dolaylı olarak sermayesinin %50’sinden fazlasına sahip olduğu şirketler bu düzenlemenin uygulama kapsamı dışındadır.

III. Perakende Sektörüne ilişkin Düzenlemeler

Covid-19 salgını dolayısıyla geçirilen zorlu süreçte; arz dengesini bozucu faaliyetlerle mücadele, piyasa düzenini ve rekabet ortamını koruyucu anlayış kapsamındaki önlem ve tedbirlere ilişkin olarak 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’a (“6585 Sayılı Kanun”) getirilen ek madde ile şu hususlarda düzenlemeler yapılmaktadır:

  • Üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler tarafından bir mal veya hizmetin satış fiyatında fahiş artış yapılamaz.
  • Üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler tarafından piyasada darlık yaratıcı, piyasa dengesini ve serbest rekabeti bozucu faaliyetler ile tüketicinin mallara ulaşmasını engelleyici faaliyetlerde bulunulamaz.
  • Üretici, tedarikçi ve perakende işletmelerin fahiş fiyat artışı ve stokçuluk uygulamalarına yönelik düzenlemeler yapmak, gerektiğinde denetim ve incelemelerde bulunarak idari para cezası uygulamak ve her türlü tedbiri almak amacıyla İç Ticaret Genel Müdürü tarafından yürütülecek “Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu” (“Kurul”) oluşturulacaktır.

Bununla birlikte; Torba Kanun ile 6585 Sayılı Kanun’da ihdas edilen yasaklarla ilgili düzenlenen yaptırımlar şu şekildedir:

  • Bir mal veya hizmetin satış fiyatında fahiş fiyat artışı yapılması durumunda, 10 bin TL ila 100 bin TL arasında;
  • Piyasada darlık yaratıcı, piyasa dengesini ve serbest rekabeti bozucu faaliyetler ile tüketicinin mallara ulaşmasını engelleyici faaliyetlerde bulunulması durumunda, 50 bin TL ila 500 bin TL arasında idari para cezası uygulanır.
  • Kurul, söz konusu idari para cezalarını uygulama yetkisine sahiptir.

IV. Devlet İhale Kanunu kapsamında Düzenlemeler Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazların satışı, kiraya verilmesi, trampası, arsa veya kat karşılığı inşaat yaptırılması ve irtifak hakkı tesisi ile devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi ve bunlara yönelik kullanma izni verilmesi işlemlerine ilişkin ihaleler 31 Temmuz 2020 tarihine kadar elektronik ortamda yapılabilecektir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, bu süreyi 3 (üç) aya kadar uzatabilecektir.

V. Hazineye Ait Taşınmaz Mallar ile İlgili İşlemlere İlişkin Düzenlemeler

Torba Kanun kapsamında; hazineye ait taşınmazlara ilişkin sözleşme akdeden gerçek veya tüzel kişilere salgın süresi boyunca ilgili sözleşmelerden kaynaklanan ödemelerde esneklik sağlanması hedeflenmektedir.

Covid-19 salgını kaynaklı zorlayıcı sebep gerekçesiyle; Çevre ve Şehircilik Bakanı, hazine taşınmazlarına ilişkin akdedilen sözleşmelere istinaden aşağıdaki kararları almaya yetkili kılınmıştır:

  • 1 Nisan 2020 tarihinden itibaren 3 (üç) aylık döneme ilişkin tahsil edilmesi gerekenleri başvuru şartı aramaksızın 3 (üç) ay süreyle ertelenebilir.
  • Söz konusu süreler, bitiminden itibaren 3 (üç) aya kadar uzatılabilir.
  • Ayrıca bu alacaklar, ertelenen süre sonunda ertelenen süre kadar aylık eşit taksitler halinde herhangi bir gecikme zammı ve faiz uygulanmadan tahsil edilecektir.

VI. Belediye Uygulamalarına İlişkin Düzenlemeler

Torba Kanun ile Covid-19 salgını ile mücadelede kamu hizmetlerinin aksamaması ve salgının önlenmesi amacıyla alınan tedbirlerden vatandaşların daha az etkilenmesi adına birtakım değişiklikler yapılması öngörülmektedir. Bunlardan en önemlileri aşağıdaki gibidir:

  • Büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarının, gelir vergisi tevkifat beyan ve ödeme süreleri, tüm sosyal sigorta prim ödemeleri ile 1053 sayılı Belediye Teşkilâtı Olan Yerleşim Yerlerine İçme, Kullanma ve Endüstri Suyu Temini Hakkında Kanun uyarınca Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne yaptığı yıllık taksit ödemeleri, Torba Kanun’un Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten (17 Nisan 2020) itibaren 3 (üç) aylık döneme ilişkin tahsil edilmesi gerekenler 3 (üç) ay ertelenecek olup; Cumhurbaşkanı, bu süreleri bitiminden itibaren 3 (üç) aya kadar uzatabilecektir. Bu ödemeler, ertelenen süre sonunda, ertelenen süre kadar aylık eşit taksitler halinde herhangi bir gecikme zammı ve faiz uygulanmadan tahsil edilecektir.
  • Büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarının konutlara ve faaliyetleri durdurulan veya faaliyette bulunamayan işyerlerine ilişkin su tüketimine bağlı alacakları, Torba Kanun’un Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten (17 Nisan 2020) itibaren 3 (üç) aylık döneme ilişkin tahsil edilmesi gerekenlerle sınırlı olmak üzere belediye meclisi tarafından 3 (üç) ay uzatılabilecektir. Bu ödemeler, ertelenen süre sonunda, ertelenen süre kadar aylık eşit taksitler halinde herhangi bir gecikme zammı ve faiz uygulanmadan tahsil edilecektir.
  • Büyükşehir belediyeleri, belediyeler; kendisinden ruhsat veya izin almak ya da hat kiralamak sureti ile çalışan gerçek veya tüzel kişilere toplu taşıma hizmetinin kesintisiz olarak yürütülebilmesiyle sınırlı olacak şekilde meclis kararıyla gelir desteği ödemesi yapabilecek, belirlenen döneme tekabül eden ruhsat, izin, hat kirası borçlarını faizsiz olarak 3 (üç) ay erteleyebilecektir. Ruhsat, izin, hat kirası borçları ertelenen süre sonunda ertelenen süre kadar aylık eşit taksitler halinde, herhangi bir gecikme zammı ve faiz uygulanmadan tahsil edilecektir.
  • Covid-19 salgını kaynaklı zorlayıcı sebep gerekçesiyle; belediyeler ve bağlı kuruluşları ile bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinin mülkiyetinde veya tasarrufunda olan taşınmazlara ilişkin olarak ilgili mevzuatınca yapılan satış, ecrimisil ve kiralamadan kaynaklanan bedeller veya tutarlara ilişkin olarak:
    • Büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve birliklerde meclis; bağlı kuruluşlarda ise yetkili karar organı tasarrufuyla; 19 Mart 2020 tarihinden 3 (üç) aylık döneme ilişkin tahsil edilmesi gereken kısımları 3 (üç) ay ertelenebilecektir.
    • Çalışma ve Şehircilik Bakanı söz konusu süreleri 3 (üç) aya kadar uzatabilecektir.
    • Bu alacaklar, ertelenen süre sonunda ertelenen süre kadar aylık eşit taksitler halinde herhangi bir gecikme zammı ve faiz uygulanmadan tahsil edilecektir.
    • Ek olarak; faaliyetleri durdurulan veya faaliyette bulunamayan işletmelerin faaliyette bulunmadığı döneme ilişkin olarak kira bedelleri tahsil edilemeyecektir.

Ayrıca Torba Kanun’da, Covid-19 salgını kaynaklı zorlayıcı sebep gerekçesiyle faaliyetleri durdurulan veya faaliyette bulunamayan işletmelerin yıllık ilan ve reklam vergileri ile çevre temizlik vergilerinin, faaliyetleri durdurulan veya faaliyette bulunulamayan dönemlere isabet eden kısmının alınmayacağı düzenlenmektedir.

VII. Enerji Sektörüne İlişkin Düzenlemeler

Torba Kanun uyarınca ayrıca 6824 Sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’a (”6824 Sayılı Kanun”) getirilen ek madde ile Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi’nin (“TEDAŞ”) elektrik tüketiminden kaynaklanan alacaklarına (özelleştirme devir işlemleri sırasında TEDAŞ’a devredilmiş olan alacaklar) ilişkin getirilmesi hedeflenen düzenlemeler kapsamında vadesi 1 Şubat 2020 tarihinde (bu tarih dâhil) geldiği hâlde ilgili hükmün yürürlüğe gireceği tarih itibariyle ödenmemiş ve 6824 Sayılı Kanun kapsamında yapılandırılmamış borçlara ilişkin olarak:

  • 2021 yılının Eylül ayı sonuna kadar TEDAŞ’a iletilmek üzere dağıtım/perakende satış şirketlerine veya TEDAŞ’a yapılacak yazılı başvuru ve ödenmesi gereken tutarın ilk taksitinin 2021 yılının Ekim ayının son gününe kadar ödenmesi şartlarıyla bu alacakların ödenen kısmına isabet eden ferilerinin tahsilinden vazgeçilecektir.
  • Anılan hükmü getiren madde içeriğine uygun ödeme yapıldığı takdirde herhangi bir faiz, zam ve katsayı uygulanmayacaktır.
  • Söz konusu alacaklarla ilgili olarak, 1 Şubat 2020’den 2023 yılı Ekim ayının sonu gününe kadar ilgili zamanaşımı süreleri işlemeyecektir.
  • Söz konusu alacak kapsamına dahil olup da Torba Kanun yürürlüğe giriş tarihinden önce tahsil edilen tutarların bu hükme göre red ve iadesi yapılamayacaktır.
  • Son olarak, anılan hükümdeki ödemeler süresinde gerçekleştirilmezse, söz konusu imkanlardan yararlanılamayacaktır.

VIII. Turizm Sektöründeki Düzenlemeler

1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği (“Birlik”) Kanunu (“1618 Sayılı Kanun”) kapsamında Türkiye’de seyahat acentalığı faaliyeti göstermek için ilgili Bakanlıktan alınması zorunlu olan işletme belgelerinin devredilemezliği kuralı kaldırılmış olup, yeni düzenleme ile Bakanlıktan izin alınması ve devrin Bakanlık siciline işlendiği tarihte hüküm ifade etmesi kaydıyla acenta unvanından bağımsız olarak başka bir tüzel kişiliğe devredilebileceği, devralan acentanın unvanının veya iltibasa yol açacak bir unvanın 10 (on) yıl içerisinde başka bir seyahat acentasına kullandırılmayacağı ve devreden tüzel kişiliğe üç yıl içerisinde yeniden işletme belgesi verilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.

1618 Sayılı Kanun kapsamında Birliğin gelirleri ve üyelerin yükümlülükleri arasında sayılan “yıllık aidat”; 2020 yılında alınmayacaktır.

IX. Tarımsal Faaliyetlere İlişkin Düzenlemeler

4572 sayılı Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanun’a eklenen geçici maddeyle tarım satış kooperatifleri birliklerinin yeniden yapılandırılan ve yılda bir taksit olmak üzere ödenen Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu kaynaklı kredi borçları şu şekilde düzenlenmektedir:

  • 2020 yılına ait borç taksit ödemesi, faizsiz olarak 2021 yılına,
  • 2021 yılı dahil daha sonraki yıllarda ödenecek taksit tutarları da faizsiz olarak birer yıl

5300 Sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu uyarınca lisanslı depoculuk faaliyetinde bulunmak için Bakanlıktan alınmasının zorunluluk arz ettiği depoculuk lisansına dair düzenlenen 2 yıllık geçerlilik süresine ilişkin olarak yaşanması muhtemel sıkıntıların önüne geçilmesi amacıyla 2020 yılı içinde geçerlilik süresi dolacak olan lisanslar bakımından geçerlilik süreleri 1 (bir) yıl uzatılmaktadır.

X. Eğitsel Faaliyetlere İlişkin Düzenlemeler

5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun’a ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu’na getirilmekte olan düzenlemelerle Covid-19 salgını kaynaklı zorlayıcı sebep gerekçesiyle aşağıdaki uygulamalar gerçekleştirilebilecektir:

  • Ar-Ge ve Tasarım Merkezlerinde yapılması zorunlu olan faaliyetler, Sanayi ve Teknoloji Bakanı izniyle merkezler dışında da yürütülebilecektir.
  • Bölge sınırları içinde yapılması zorunlu olan faaliyetler, Sanayi ve Teknoloji Bakanı izniyle bölge dışında da yürütülebilecektir.
  • Söz konusu faaliyetlerin Merkez ve bölge dışından yürütülebilme süresi, 11 Mart 2020 tarihinden itibaren 4 (dört) ay ile sınırlı olup; Sanayi ve Teknoloji Bakanı belirtilen süreyi 3 (üç) aya kadar uzatabilecektir.
  • Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na duruma ilişkin bilgilendirme yapılması şartıyla, halihazırda sunulan indirim, istisna destek ve teşvikler, Merkez ve bölge sınırları dışında faaliyet gerçekleştirilen dönem içinde de devam edecektir.
  • Bu düzenleme, 10 Mart 2020 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere Torba Kanun’un Resmi Gazete’de yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.,

Torba Kanun’a göre; öğrenim kredisi alan öğrencilerin kredi borçları:

  • Torba Kanun’un Resmi Gazete’de yayımlanmasından (17 Nisan 2020) itibaren 3 (üç) aylık döneme ilişkin tahsil edilmesi gerekenlerle sınırlı olmak üzere, başvuru şartı aranmaksızın 3 (üç) ay süreyle ertelenecektir.
  • Gençlik ve Spor Bakanı, bu süreleri bitiminden itibaren 3 (üç) aya kadar uzatabilecektir.
  • Ayrıca; söz konusu borçlar, ertelenen süre sonunda ertelenen süre adar aylık taksitler halinde herhangi bir gecikme zammı, yurtiçi üretici fiyat endeksi (“Yİ-ÜFE”) uygulanmadan tahsil edilecektir.

Torba Kanun’a göre; Devlete ait üniversitelerin tıp fakülteleri ve diş hekimliği fakülteleri ile bunlara bağlı sağlık uygulama ve araştırma merkezi birimleri ile rektörlüklerine bağlı sağlık hizmeti sunan enstitülerin döner sermaye işletmesi birikimlerinden borç karşılama yüzdeleri Hazine ve Maliye Bakanlığınca tespit edilecek oranın altında kalanlara, Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçesinden kaynak aktarılabilecektir. Bununla birlikte; yapılacak harcamalara ilişkin iş ve işlemler Hazine ve Maliye Bakanlığı denetim elemanları tarafından denetleneceği ve denetimlerde aktarılan tutarların belirlenen esaslar çerçevesinde ve amacına uygun olarak kullanılıp kullanılmadığının ayrıntılı olarak değerlendirileceği belirtilmektedir.

XI. Deniz Hukukuna İlişkin Düzenlemeler

4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun uyarınca ticaret gemilerinin tahsis edildikleri işlere ve yapacakları yolculuklara göre tekne, makine, kazan, genel donanım, can kurtarma, yangından korunma ve yangın söndürme ve sair araç ve teferruatının haiz olmaları gereken durumlara ilişkin yılda en az 1 (bir) defa; yolcu gemileri dışındaki ticaret gemilerinin ise iki yılda 1 (bir) defa denetlenmeleri yönündeki hüküm, söz konusu denetlemelerin 1 Ağustos 2020 tarihine kadar erteleneceği ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanı’nın bu süreyi 3 (üç) aya kadar uzatabileceği şeklinde değiştirilmektedir.

Torba Kanun Taslağı ile denizcilik sektöründe kullanılan teknolojilerin ve sistemlerin hızlı bir şekilde değişmesinden dolayı gemilerde seyir emniyetini sağlayan unsurların da hızla değişmesi sebebiyle, bu hususlarda güncellik sağlanarak yönetmelikle belirlenmesi amaçlanmış olup,  denetime ilişkin usul ve esasların, denetim sürelerinin, denetlenecek unsurların, değişkenliği sebebiyle teferruatlı olarak ve dinamik kalabilecek şekilde İdare tarafından yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

Ticaret gemilerine düzenlenen ve 11 Mart 2020 – 31 Temmuz 2020 tarihleri arasında süresi dolan veya dolacak denize elverişlilik belgelerinin süreleri, 1 Ağustos 2020 tarihine kadar uzatılacaktır. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı bu süreyi, bitiminden itibaren 3 (üç) aya kadar uzatabilecektir.

Denize elverişlilik belgesi bulunmayan gemilere Liman Çıkış Belgesi de verilemediğinden, söz konusu gemiler ticaret yapamamaktadır. Yaşanan salgın nedeniyle alınan tedbirler doğrultusunda denize elverişlilik belgesi düzenlenmesi amacıyla ticaret gemilerinin denetlenmesinde güçlükler yaşanması sebebiyle, söz konusu denetimlerin gerçekleştirilmemesi ve süresi dolan denize elverişlilik belgesine ilişkin gemi sahiplerinin başvuru yapmamaları amacıyla, denize elverişlilik belgelerinin süresinin uzatılması amaçlanmaktadır.

XII. Genel Kurulların Ertelenmesine İlişkin Düzenlemeler

Torba Kanun ile Genel Kurullara ilişkin düzenlemeler getirilmiş olup, getirilen düzenlemelerle Covid-19 salgını kaynaklı zorlayıcı sebep gerekçesiyle şu önlem ve tedbirler alınmaktadır:

  • 5253 Sayılı Dernekler Kanunu (“5253 Sayılı Kanun”) ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu kaynaklı bildirimlerin ve beyannamelerin veriliş süreleri 31 Temmuz 2020 tarihine kadar ertelenecektir.
  • Dernek genel kurul toplantıları 31 Temmuz 2020 tarihine kadar ertelenecektir. Ertelenen genel kurul toplantıları, ertelemenin sona erdiği tarihten itibaren 30 (otuz) gün içinde yapılacak yapılacaktır. İçişleri Bakanı bu süreyi 3 (üç) aya kadar uzatabilecektir.
  • 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununa ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’na yapılan eklemelerle genel kurul toplantıları 31 Temmuz 2020 tarihine ertelenecek olup genel kurul toplantıları ertelemenin sona erdiği tarihten itibaren 3 (üç) ay içinde yapılacaktır. Ayrıca; Tarım ve Orman Bakanı, Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu kapsamındaki genel kurulların tehir süresini 3 (üç) aya kadar uzatabilecektir.
  • Bu düzenlemeler, 10 Mart 2020 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere Torba Kanun Resmi Gazete’de yayım tarihinde yürürlüğe girmiştir.
  • Torba Kanun’a göre; 5174 Sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu’nu uyarınca 2020 Mayıs ayı içinde yapılması gereken TOBB Birlik Genel Kurulu, bir sonraki yıl Genel Kurulu ile birlikte yapılacaktır.

XIII. Torba Kanun’daki Diğer Düzenlemeler

Torba Kanun ile 6741 Sayılı Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketinin (“Şirket”) Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (“6741 Sayılı Kanun”) kapsamında gerçekleştirilmesi planlanan değişiklikler şu şekildedir:

  • 6741 Sayılı Kanun’da yer alan denetim mekanizması çerçevesinde; Şirket ve Şirket tarafından kurulacak diğer şirketlerin, Türkiye Varlık Fonu ve bünyesinde kurulacak alt fonların bağımsız denetimden geçmiş yıllık mali tabloları ve faaliyetlerine ilişkin raporların Cumhurbaşkanlığı’na sunulmasına ilişkin belirlenen son tarih, her yılın haziran yerine “Ağustos” ayı olarak değiştirilmiştir.
  • Türkiye Varlık Fonu, Şirket ve alt fonları ile Şirket’in kurduğu şirketlerin; diğer şirketler üzerinde kontrol sağlamaya yönelik işlemlerinde, söz konusu işlemlerle sınırlı olmak kaydıyla; 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ve ilgili ikincil mevzuat ile TTK’nın şirketler topluluğuna ilişkin hükümleri (i) işlemlerin tarafları, (ii) tarafların doğrudan/dolaylı ortakları, iştirakleri, bağlı ortaklıları, (iii) kontrol sağlanan şirketlerin bakımından aşağıda belirtilen mevzuat bakımından uygulama alanı bulmayacaktır:

2972 Sayılı Mahalli İdareler ve Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun gereği yapılması gereken seçimler, 2020 yılında yapılmayacaktır.

6831 sayılı Orman Kanunu uyarınca; 2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında gerçekleştirilen, aşağıda belirtilmiş kiralamalara ilişkin 1 Nisan 2020 – 30 Haziran 2020 tarihleri arası ödemeleri; herhangi bir başvuru şartı aranmaksızın, tahsillerinde ertelenen süre sonunda ertelenen süre kadar aylık eşit taksitler halinde, gecikme zammı veya faiz uygulanmaksızın gösterilen sürelerde ertelenmektedir:

  • Mesire yerleri ve taşınmazlara ilişkin ödemeler 3 (üç) ay ertelenecektir, yer teslimi yapılması için ilk yıl bedellerine karşılık banka teminat mektubu verilmelidir.
  • 2873 sayılı Millî Parklar Kanunu’na tabi yerlere ilişkin ödemeler 3 (üç) ay ertelenecek olup; Tarım ve Orman Bakanı, söz konusu süreyi 3 (üç) aya kadar
  • Turizm tesisi maksadıyla verilen izinler söz konusu uygulamanın kapsamı dışındadır.

5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa (“5607 Sayılı Kanun”) getirilen ek madde ile; 30 Eylül 2020 tarihine kadar, 5607 Sayılı Kanun kapsamında el konulan; bulaşıcı salgın hatalıkla mücadele ile doğrudan ilgili tıbbi cihaz ve malzemeler test materyali, plazma, etil alkol, izopropil alkol, gliserol, maske, eldiven, tulum, galoş, kolonya, dezenfektan, dezenfeksiyon cihazları, solunum cihazı, yoğun bakım malzemesi, ilaç, aşı, ilk yardım araç-gereçleri ve bunların üretiminde kullanılan cihaz ve malzemeler, el koyan idare veya ilgili kamu kurumu tarafından soruşturma evresinde hâkim veya kovuşturma evresinde mahkemeden tahsisinin talep edilebileceği düzenlenmektedir. Söz konusu talep öncesinde ilgili eşyanın delil olarak saklanabilir olma durumuna göre yeteri kadar numunenin alınması veya aksi durumda her türlü ayırt edici özelliğinin tespiti gereklidir. Talep üzerine verilecek karara karşı itiraz edilebileceği gibi mahkeme tarafından tahsisi uygun bulunan eşyanın soruşturma veya kovuşturma sonunda iadesine karar verildiği takdirde eşyanın rayiç değerinden varsa gümrük vergileri ve para cezaları ayrıldıktan sonra kalan tutar, tahsis yapılan kurum tarafından eşya sahibine ödenecektir. Cumhurbaşkanı, 30 Eylül 2020 tarihine kadar olan süreyi 3 (üç) aya kadar uzatabilecektir.

5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa getirilen ek madde ile; Mücbir sebep hallerinde, Hazine ve Maliye Bakanlığı bilişim sistemleri üzerinden yürütülen işlemlerde yaşanabilecek gecikme nedeniyle ilgililere gecikme faizi, gecikme zammı ve ceza gibi yaptırımlar uygulanmayacaktır.

Torba Kanun’un tam metnine ulaşmak için lütfen tıklayınız.

Bilge Binay Kanat, Kıdemli Avukat
Nur Duygu Bozkurt, Avukat
Aslı Kınsız, Avukat
Burak Batı, Stajyer Avukat